Prawnicy i naukowcy stanęli przed nowym problemem. AI coraz mocniej miesza w prawie

W auli Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie padło pytanie, które jeszcze kilka lat temu brzmiałoby jak temat z futurystycznej debaty, a dziś staje się codziennością: kto odpowiada za szkody wyrządzone przez sztuczną inteligencję. W sali spotkali się naukowcy, prawnicy i przedstawiciele administracji z Polski i Niemiec, a rozmowa szybko zeszła z teorii na bardzo konkretne zagrożenia. Deepfake, fake news i algorytmy zaglądające do pracy człowieka – to właśnie te wątki przyciągnęły największą uwagę.

• Naukowcy z Polski i Niemiec przy jednym stole
• Deepfake, fake news i monitoring pracy pod lupą prawa
• Patronaty i jubileusze nadały debacie szerszy wymiar

Naukowcy z Polski i Niemiec przy jednym stole

Konferencja w Częstochowie miała wyraźnie międzynarodowy charakter. Organizatorem był Uniwersytet Jana Długosza, który przygotował wydarzenie we współpracy z Uniwersytetem w Ratyzbonie oraz Polsko-Niemieckim Stowarzyszeniem Prawników z Berlina. Oznacza to nie tylko wymianę akademickich opinii, ale też próbę zderzenia dwóch porządków prawnych z jednym, wspólnym wyzwaniem – szybko rozwijającą się sztuczną inteligencją.

Po stronie polskiej w zespole badawczym znaleźli się prof. Bogusław Przywora oraz prof. Ewa Tuora-Schwierskott. Stronę niemiecką reprezentowali prof. Gerrit Manssen, prof. Henning Mueller, prof. Alexander Tischbirek i prof. Tabea Bauermeister. Takie zestawienie nie jest przypadkowe – przy AI granice państwowe niewiele znaczą, a przepisy i odpowiedzialność za błędy muszą być omawiane ponad nimi. Dla uczelni i środowiska prawniczego w Częstochowie to ważny sygnał, że lokalna debata wpisuje się w szerszą, europejską dyskusję.

W uroczystym otwarciu udział wziął rektor UJD, prof. Bogusław Przywora jako prorektor ds. nauki i badań naukowych, a także zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Wojciech Brzozowski. Starostwo Powiatowe w Częstochowie reprezentowała Anna Dziewior, członek Zarządu Powiatu. Sam skład gości pokazuje, że temat nie został zamknięty w murach uczelni – przeciwnie, dotyczy także instytucji publicznych, które już dziś korzystają z narzędzi opartych na algorytmach.

Deepfake, fake news i monitoring pracy pod lupą prawa

Najmocniej wybrzmiały zagadnienia związane z odpowiedzialnością za deepfake w świetle AI Act oraz prawa polskiego i niemieckiego. To temat szczególnie drażliwy, bo fałszywy materiał wideo lub audio potrafi uderzyć nie tylko w wizerunek konkretnej osoby, ale też w zaufanie do instytucji i całego obiegu informacji. Właśnie dlatego eksperci przyglądali się też cywilnoprawnym skutkom rozpowszechniania fake newsów oraz temu, jak prawo ma reagować na szkody wywołane przez cyfrowe manipulacje.

Drugim ważnym obszarem była administracja publiczna. Podczas konferencji omawiano wykorzystanie AI w urzędach, gdzie automatyzacja może przyspieszać pracę, ale jednocześnie rodzi pytania o przejrzystość decyzji i granice odpowiedzialności. W tle pojawił się również temat monitorowania pracowników przy użyciu sztucznej inteligencji – zagadnienie szczególnie delikatne, bo dotyka równocześnie prawa pracy, prywatności i kontroli nad tym, co dzieje się w miejscu zatrudnienia.

To właśnie ten zestaw tematów pokazuje, że sztuczna inteligencja przestała być wyłącznie obietnicą technologicznego skoku. Coraz częściej staje się narzędziem, które wymaga precyzyjnych reguł. Bez nich nowe rozwiązania mogą szybko zamienić się w źródło sporów, a nawet realnych szkód.

Patronaty i jubileusze nadały debacie szerszy wymiar

Konferencja została objęta patronatem Ministerstwa Cyfryzacji, Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Ambasady Polskiej w Berlinie. To ważny sygnał, bo podnosi rangę wydarzenia i pokazuje, że rozmowa o AI nie jest już wyłącznie domeną uczelni czy kancelarii. Na stole leżą także interesy obywateli, administracji i państwa.

Spotkanie wpisano również w dwa jubileusze – 55-lecie Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie oraz 200-lecie miasta. W takim otoczeniu dyskusja o sztucznej inteligencji nabiera dodatkowego znaczenia. Z jednej strony mowa o nowej technologii, z drugiej – o instytucjach, które muszą znaleźć dla niej bezpieczne miejsce w codziennym życiu publicznym.

na podstawie: Powiat Częstochowa.