Krzyż w Gnaszynie odzyskał dawny wygląd. Upamiętnia dziesięciu zakładników

Przy krzyżu na wzgórzu w Gnaszynie odnowiono obelisk, żeliwną tablicę i sam znak pamięci. To miejsce przypomina o egzekucji dziesięciu więźniów, których niemieccy okupanci zamordowali w 1944 roku na oczach mieszkańców. Renowację sfinansowano z Budżetu Obywatelskiego Częstochowy. Dla osób uczestniczących w dorocznych uroczystościach oznacza to zachowanie miejsca w stanie odpowiadającym jego znaczeniu.

• Tysiące ludzi zmuszono do oglądania egzekucji
• Odnowiono obelisk, krzyż i żeliwną tablicę

Tysiące ludzi zmuszono do oglądania egzekucji

Krzyż znajduje się w pobliżu ulicy 10 Zakładników. Upamiętnia dziesięciu więźniów przywiezionych 24 kwietnia 1944 roku przez gestapowców, najprawdopodobniej z więzienia w Lublińcu. Na wzgórzu w Gnaszynie ustawiono szubienicę, a do miejsca zbrodni doprowadzono blisko dwa tysiące osób z Gnaszyna i sąsiednich miejscowości.

Mieszkańcy zostali zmuszeni do obserwowania publicznej egzekucji. Była to demonstracja terroru niemieckich okupantów, wymierzona nie tylko w skazanych, lecz także w ludność całej okolicy.

Po latach udało się ustalić nazwiska czterech zamordowanych:

• Jerzy Bilnik,
• Piotr Jędrusik,
• Stefan Kita,
• Andrzej Leksa.

Tożsamość sześciu pozostałych ofiar nadal nie jest znana. Ich nazwiska nie zachowały się w ustaleniach historycznych, jednak miejsce egzekucji pozostaje świadectwem ich śmierci i okupacyjnych represji.

Powiązany artykuł

Dziesięciu zakładników z Gnaszyna. Pamięć o egzekucji znów wybrzmiała przy pomniku

Odnowiono obelisk, krzyż i żeliwną tablicę

Po zakończeniu wojny w miejscu egzekucji ustawiono krzyż z żeliwną tablicą pamiątkową. Pamięć o ofiarach utrwala również nazwa pobliskiej ulicy. Co roku przy krzyżu spotykają się mieszkańcy, samorządowcy, przedstawiciele organizacji społecznych i placówek oświatowych. Składane są kwiaty i zapalane znicze.

Za opiekę nad tym miejscem od lat odpowiadają między innymi społeczność Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 6 oraz Stowarzyszenie Przyjaciół Dzielnicy Gnaszyn – Kawodrza. Stowarzyszenie zgłosiło do XII edycji Budżetu Obywatelskiego projekt „Dbajmy o własną historię – renowacja krzyża ku pamięci 10 zakładników”.

W ramach prac wymieniono kamienną bryłę obelisku, przeprowadzono konserwację krzyża i odnowiono żeliwną tablicę. Dzięki temu podczas kolejnych uroczystości mieszkańcy będą mogli korzystać z odnowionego miejsca pamięci, którego elementy są lepiej zabezpieczone i czytelniej przypominają o wydarzeniach z 1944 roku.

na podstawie: Urząd Miasta Częstochowy.