Dziesięciu zakładników z Gnaszyna. Pamięć o egzekucji znów wybrzmiała przy pomniku

Przy kamiennym krzyżu i tablicy w Gnaszynie znów zrobiło się cicho. To nie była zwykła szkolna uroczystość, lecz spotkanie z miejscem, w którym niemieccy okupanci dokonali publicznej egzekucji dziesięciu zakładników. Pod pomnikiem stanęli samorządowcy, kombatanci i uczniowie, a kwiaty oraz znicze przypomniały, że ta historia wciąż ma swój ciężar. W Częstochowie pamięć o tamtym dniu nie jest tylko zapiskiem w kronice, ale częścią miejskiego krajobrazu.

• Pod pomnikiem spotkali się samorządowcy, kombatanci i młodzież
• W 1944 roku na wzgórzu przygotowano szubienicę

Pod pomnikiem spotkali się samorządowcy, kombatanci i młodzież

Uroczystość w Gnaszynie przygotował Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 6, a gospodarzem spotkania był dyrektor placówki Piotr Włoczek. Wśród obecnych znaleźli się zastępca prezydenta Częstochowy Ryszard Stefaniak, radni miejscy oraz wiceburmistrz Blachowni Dariusz Wojciechowski. Obecna była także asysta Straży Miejskiej, co nadało wydarzeniu oficjalny, ale jednocześnie bardzo skupiony charakter.

Przy pomniku pojawili się również przedstawiciele Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych. Dołączyli do nich uczniowie klas mundurowych z Zespołu Szkół Technicznych i Zespołu Szkół im. Jana Kochanowskiego. To właśnie takie spotkania najpełniej łączą pamięć z codziennością – historia przestaje być odległa, bo oglądają ją młodzi ludzie, którzy dopiero uczą się odpowiedzialności za słowa, symbole i miejsca.

Pod kamienną tablicą i krzyżem złożono kwiaty oraz zapalono znicze. Ten gest, prosty i dobrze znany, w takim miejscu nabiera jednak szczególnej wagi. Nie chodzi już tylko o ceremonię, ale o zatrzymanie się na chwilę tam, gdzie przed laty rozegrał się dramat mieszkańców tej części miasta.

W 1944 roku na wzgórzu przygotowano szubienicę

Przypomniano także sam przebieg wydarzeń sprzed ponad 80 lat. 24 kwietnia 1944 roku, około godziny 10, Niemcy przywieźli do Gnaszyna dziesięciu mężczyzn. Najprawdopodobniej byli wcześniej więzieni w Lublińcu. Na pobliskim wzgórzu ustawiono szubienicę, a na miejsce spędzono około dwóch tysięcy osób z okolicznych miejscowości. Nikt z obecnych nie znał skazanych.

Egzekucją kierował komendant policji mundurowej w Blachowni, Mathias Christiansen. Przed wykonaniem wyroku miał zagrozić zebranym, że każdy, kto sprzeciwi się niemieckim rozporządzeniom, podzieli los zakładników. Mężczyźni zostali powieszeni jako odwet za brak współpracy mieszkańców, którzy nie wydali osób wspierających polski ruch oporu.

Dziś to miejsce rozpoznaje się także po nazwach ulic. Uroczystość odbyła się u zbiegu ulic 10 Zakładników i Rzepakowej. Sama topografia Gnaszyna przypomina więc o tamtym dniu bez wielkich słów i patosu. Wystarczy spojrzeć na tablicę, by zrozumieć, że pamięć o okupacyjnej zbrodni została tu wpisana w przestrzeń na stałe.

na podstawie: Urząd Miasta Częstochowy.