Nowe Stare Miasto w oczach młodych urbanistów. Wystawa trafia do galerii

W Galerii Jurajskiej na planszach pojawiło się Stare Miasto, jakiego na co dzień nie widać – przemyślane, uporządkowane i przecięte nowymi pomysłami na ruch, zieleń oraz kontakt z Wartą. To efekt warsztatów „Stare Miasto: OdNowa”, w których ważniejszy od gotowych recept był sam proces szukania rozwiązań. Zamiast konkursu czy dokumentacji projektowej uczestnicy dostali zadanie trudniejsze, bo wymagające myślenia o dzielnicy jako całości. Dla częstochowian to okazja, by zobaczyć, jak różnie można odczytać tę samą przestrzeń.

• Z 150 zgłoszeń wyłoniono 30 osób i postawiono przed całym Starym Miastem
• Wspólne tropy prowadzą do Warty, zieleni i spokojniejszych ulic
• Stadion wywołał osobną debatę, a wystawa pokazuje cały proces

Z 150 zgłoszeń wyłoniono 30 osób i postawiono przed całym Starym Miastem

Warsztaty „Stare Miasto: OdNowa” przygotowały Miasto Częstochowa razem z Fundacją Napraw Sobie Miasto. Projekt miał przede wszystkim charakter edukacyjny, a nie inwestycyjny. Uczestnicy nie dostali zamówienia na gotowy projekt, tylko przestrzeń do diagnozy, sporu i szukania argumentów.

Zainteresowanie było duże. Do udziału zgłosiło się 150 osób, z których wybrano 30. Potem utworzono 6 zespołów, a każdy z nich pracował w intensywnym rytmie:

• 5 dni pracy na miejscu,
• 2 tygodnie pracy zdalnej,
• 6 odrębnych wizji dla jednej dzielnicy.

Efektem były trzy rodzaje opracowań: ogólna koncepcja dla Starego Miasta, synteza przestrzenna i mikrointerwencja, czyli mniejsza propozycja możliwa do wykonania w krótszym czasie i przy ograniczonych kosztach. To ważne rozróżnienie, bo pokazuje, że nie chodziło o wizje oderwane od rzeczywistości, lecz o pomysły, które da się przełożyć na konkret.

Miasto może dziś traktować ten dorobek jako materiał do dalszych przygotowań. Nie są to jednak decyzje inwestycyjne ani podstawa do zamówień publicznych.

Wspólne tropy prowadzą do Warty, zieleni i spokojniejszych ulic

Choć zespoły pracowały niezależnie, w ich opracowaniach wracały podobne wątki. Najmocniej wybrzmiała potrzeba ponownego związania Starego Miasta z Wartą. Rzeka, dziś często obecna bardziej w planach niż w codziennym życiu dzielnicy, pojawiała się jako ważny punkt odniesienia dla całej przestrzeni.

Drugim powracającym tematem była zieleń. Uczestnicy zwracali uwagę na retencję, sieć przestrzeni publicznych i porządkowanie funkcji, które w miejskiej tkance powinny działać razem, a nie obok siebie. W ich propozycjach przewijały się mieszkania, usługi, piesze połączenia, transport i miejsca codziennej aktywności.

Na planszach pojawiały się też konkretne punkty mapy:

• Stary Rynek,
• Plac Daszyńskiego,
• okolice katedry,
• ulice Ogrodowa, Krakowska i Piłsudskiego,
• tereny Parku Handlowego Warta,
• odcinki powiązane z rzeką i zielonymi ciągami.

W mikrointerwencjach powtarzały się z kolei bardziej przyziemne, ale dla miasta często najważniejsze rzeczy: uspokojenie ruchu, lepsze uporządkowanie zieleni, poprawa jakości ulic i placów, mała architektura oraz wygodniejsze przejścia pieszo-rowerowe. To właśnie takie drobniejsze ruchy zwykle najszybciej zmieniają codzienne doświadczenie dzielnicy.

Stadion wywołał osobną debatę, a wystawa pokazuje cały proces

Podczas projektu odbyły się również debaty i wystąpienia ekspertów. Jedno z nich dotyczyło planu umiejscowienia nowego stadionu piłkarskiego na obszarze Starego Miasta. To jednak temat na osobne opracowanie, bo skala i ciężar takiej inwestycji wykraczają poza ramy warsztatowego ćwiczenia.

Właśnie dlatego tak istotne jest rozdzielenie tych dwóch porządków. Z jednej strony są wizje i dyskusje, z drugiej – realne procedury planistyczne, które muszą uwzględniać więcej danych, więcej uzgodnień i inną odpowiedzialność. Wystawa w Galerii Jurajskiej pokazuje przede wszystkim pierwszy etap: myślenie, porównywanie pomysłów i szukanie języka dla dzielnicy.

Plansze można oglądać w Galerii Jurajskiej do 21 maja.

na podstawie: UM Częstochowa.